Asyryň garaňkylygy gelýär: 02.08.2027!...

Ýürekdeş sözler!

Adamata : Habyl bile Kabyl ene garnynda, olar hem dünýäge gelende bardyr

Forum | YLYM-BILIM | Anyk we tebigy bilimler

Asyryň garaňkylygy gelýär: 02.08.2027!

Gytyndan
rexha [off]

21.02.2026 / 06:53
Всё, что хочешь от жизни бери и беги

2027-nji ýylyň 2-nji awgustynda bolup geçjek doly Gün tutulma hadysasy, takmynan 6 minut 23 sekunt dowam eder. Bu tebigy hadysa geljek 100 ýylyň iň dowamly tutulmasy bolar.

Ýüz ýylda bir gezek bolýan bu üýtgeşik asman hadysasyna astronomiýa janköýerleri häzirden uly tolgunma bilen garaşýarlar. 2027-nji ýylyň 2-nji awgustynda boljak doly Gün tutulmasy, takmynan 6 minut 23 sekuntlap dowam etjek garaňky pursatlary sebäpli “asyryň Gün tutulmasy” diýlip atlandyrylýar.

Bu täsirli tutulmanyň beýle uzak dowam etmeginiň sebäbi — Aýyň şol gün Ýere adaty wagtdakysyndan has ýakyn bolmagydyr. Aý Günüň öňüni has uzak wagtlap doly bürär we asman gündiz wagty adaty bolmadyk derejede garaňkylyga gaplanar.

Tutulmany iň aýdyň görnüşde Ispaniýadan synlamak mümkin bolar. Şeýle hem bu Gün tutulmasy 1991-nji ýyldan bäri gury ýerde iň uzak synlanyp bilinjek tutulma bolar we şuňa meňzeş dowamlylykdaky Gün tutulma tä 2114-nji ýyla çenli gaýtalanmaz.

Ýeri gelende belläp geçsek, 2027-nji ýylyň 2-nji awgustynda boljak Gün tutulmasy Türkmenistanyň ähli künjeginden anyk görner. Bu doly (6 minutlyk garaňkylyk) däl-de, bölekleýin tutulma bolar. Tutulma Türkmenistanda öýlän sagatlarynda bolar: 14:30 – 16:30 aralygy (Aşgabat wagty bilen).

139

Teswirler:

Özümiziňki
Fantom [off]
Ýalňyşmakdan gorkup, biz ýene bir gezek ýalňyşýarys...
21.02.2026 / 08:06

+1

Gün tutulmasy diňe Aý Günüň we Ýeriň ortasyna göni çyzyk boýunça düşende bolýar. Ýöne Aýyň Ýeriň daşyndan aýlanýan ýoly (orbitasy) bir az gyşyk (takmynan 5 gradus). Şonuň üçin Aý köplenç Günüň ýa üstünden, ýa-da aşagyndan geçip gidýär. Şol üç jisimiň (Gün, Aý, Ýer) matematik takyklykda bir çyzyga gelmegi we Aýyň Ýere iň ýakyn nokatda bolmagy örän seýrek gabat gelýän hadysadyr.

Aslynda Aýyň orbitasy tegelek däl-de, süýri (ellips) şekilli. Şol sebäpli Aý käte Ýere has ýakyn gelýär, käte bolsa daşlaşýar. 2027-nji ýylyň 2-nji awgustynda Aý Ýere iň ýakyn nokatlarynyň birinde bolar. Aý ýakyn bolansoň, ol asman giňişliginde adaty wagtdakysyndan has uly görünýär we Günüň ýüzüni has uly meýdanda we has uzak wagtlaýyn büräp bilýär. Ine, şonuň üçin hem 2027-nji ýylda biz 6 minutlyk "asyryň garaňkylygyna" şaýat bolarys.

Gün tutulmasyny Aýyň kölegesiniň Ýeriň ýüzünde goýýan yzy diýip göz öňüne getiriň. Aý kiçi bolansoň, onuň kölegesi Ýeriň hemme ýerini büräp bilmeýär. Şol kölege Ispaniýadan we Demirgazyk Afrikadan "göni" geçýär, şonuň üçin olar doly garaňkylygy görýärler. Türkmenistan bolsa şol kölegäniň gyrasynda galýar, şonuň üçin bizde Gün doly däl-de, "bölekleýin" (gapdalyndan kerçelen ýaly) görner.

Şeýle uzak dowam edýän tutulmalar alymlar üçin Günüň daşky gatlagyny (koronasyny / täjini) öwrenmäge iň amatly pursatdyr. 1919-njy ýyldaky Gün tutulmasynda Albert Einsteiniň "Otnositellik teoriýasy" (ýagtylygyň agyrlyk güýji bilen gyşarmasy) subut edilipdi. Kim biler, belki 2027-nji ýyldaky bu 6 minutlyk garaňkylyk hem ylymda täze bir gapyny açar?