Forum | UMUMY BÖLÜM | Şygyryýet dünýäsi

Malik bin Dinar diýen bir adam bar eken. Bu adam başda gaty gorkunç ýollarda ýörän. Içgi, keýp-sapa, zulum — garaz, şol wagtky jemgyýetde ady tutulsa, adamlaryň "bu düzelmez" diýýänlerinden eken. Seniň tekstiňde "şeýtanyň ýoly" diýilýän zadyň hut içinde eken ol.

Günlerüň birinde munuň eýjejik bir gyzjagazy bolýar. Malik gyzyny şeýle bir söýýär welin, öýüne gelende gyzy munuň elinden içgi çüýşesini kakyp düşürer eken, ol hem gyzynyň göwnüni ýykmajak bolup, şol gün içmez eken. Ýöne takdyr şeýle, gyzjagazy iki ýaşynda aradan çykýar. Malik bu gussa döz gelip bilmän, öňküsinden beter gama batýar.

Bir gije gaty içip, peýan bolup ýatyrka bir düýş görýär. Düýşünde kyýamat gopupdyr. Hemme kişi direlipdir. Arkasyndan ägirt uly, gorkunç bir aždarha munuň yzyndan kowup gelýär. Malik näçe gaçsa-da, aždarha oňa ýetjek bolýar. Ýolda bir ejizje, garry adama duş gelýär we "Maňa kömek et!" diýip ýalbarýar. Garry bolsa: "Men gaty ejiz, saňa kömek edip bilemok, emma sen şu tarapa gaç" diýip ýol görkezýär.

Malik ylgap barşyna dowzah odunyň gyrasyna gelýär. Aždarha eýýäm munuň arkasynda. Şol pursat dowzahdan "Sen entek bärik degişli däl, yza gaýt!" diýen ses gelýär. Malik yza öwrülende, behişdiň gapysynda ölen gyzjagazyny görýär. Gyzy gelip, kakasynyň elinden tutýar we aždarhany kowup goýberýär.

Malik gyzyndan soraýar: "Gyzym, ol aždarha nämedi, ol ejizje garry kimdi?"
Gyzy şeýle jogap berýär: "Kaka, ol aždarha seniň şu güne çenli eden erbet işleriň, haram gazanan pullaryňdy. Sen ol erbetlikleri şeýle bir kän edipsiň welin, ol seni iýjek bolup yzyňdan ýetdi. Ol ejizje garry bolsa, seniň şu dünýäde eden ujyýpsyzja ýagşylyklaryňdy. Emma olar şeýle bir azdy welin, seni günäleriňden goramaga güýji ýetmedi."

Malik aglap, uly bir gorku bilen ukudan oýanýar. "Eý Allam, indi wagt geldi, men iman getirýärin! diýip toba edýär. Ol adam ömrüniň galan bölegini iň uly ylym adamy bolup geçirýär. Seniň tekstiňdäki "Düzeliň ynsanlar" diýen sözi ol ömrüniň şygaryna öwürýär.

Häzirki wagtda hem şol 50 manat üçin namysyny satýanlar bolsun, ýa-da dostuyň arkasyndan gülýänler bolsun — bularyň hemmesi aslında öz ahyretindäki aždarhasyny iýmitlendirýärler. Malik bin Dinaryň bu oýanyşy, biziň jemgyýetimizdäki "şeýtanyň ýolunda" ýörenler üçin iň uly sapakdyr. Hakyky abraýyň şol wagtlaýynça pulda däl-de, ölümi ýatlap, dogry ýola dönmekdedigini görkezýär.

Çeşme: Bu waka Ymam Gazalynyň "Yhyau Ulumid-din" (Dini ylymlaryň täzeden janlanmagy) diýen meşhur kitabynda we Ferideddin Attaryň "Tezkiretül-ewliýa" eserinde Malik bin Dinaryň töwbesi hökmünde gürrüň berilýär.