>>>>> | YekeTak.Ru

Ýürekdeş sözler!

Bayradot : Garyplyk iň gorkunç ölüm ýalydyr.

Forum | GÜRRÜŇDEŞLIK | Erkin mowzuklar

>>>>>

Täzeje
Pearl_ [off]

26.03.2026 / 09:01

Edepsiz ýigit we Lukman Hekim

Gadym zamanda bir ýigit bar eken. Ol örän edepsiz, uly-kiçini sylamaýan, hemmeleriň göwnüne degýän eken. Adamlar onuň edepsizliginden ýadap, ony meşhur alym Lukman Hekimiň ýanyna äkidipdirler. Belki, ol oňa bir zat öwreder diýip umyt edipdirler.
Lukman Hekim ýigidiň ýanyna gelip, oňa hiç hili käýemändir ýa-da nesihat bermändir. Bary-ýogy şeýle diýipdir:
— "Seniň diňe bir kemçiligiň bar, ýöne ol gaty uly kemçilik. Şol düzelmese, beýleki gowy häsiýetleriň hem hiç kime peýda bermez."
Ýigit geň galyp:
— "Ol näme kemçilik? Men her hili işi başarýaryn, güýçli, akylly..." diýip öwnüpdir.
Lukman Hekim:
— "Seniň edebiň ýok. Emma şuny bil: Edepsiz adam — miwesiz daragt ýalydyr. Miwesiz daragtyň kölegesinden peýda bolsada, hiç kim ony ösdürip, saklap oturasy gelmez. Wagty gelende odun üçin çaparlar" diýipdir.
Soňra bolsa goşupdyr:
— "Menden 'Edebi kimden öwrendiň?' diýip sorasalar, 'Edepsizden öwrendim' diýerdim. Sebäbi onuň eden her bir edepsizliginden gaçdym we ony gaýtalamadym."

Lukman Hekimiň bu sözlerinden soň, ýigit birsellem dymypdyr. Onuň kalbynda bir gorky we şol bir wagtyň özünde-de gyzykly bir duýgy oýanypdyr. Ol ilkinji gezek özüne başga biriniň gözi bilen seredip görüpdir.
— "Hekim aga, onda men näme etmeli? Meniň edepsizligim eýýäm hemmeleri özümden sowatdy" diýip, pes ses bilen sorapdyr.
Lukman Hekim ýylgyryp, oňa şeýle nesihat beripdir:

Ilki bilen diliňe eýe bol. Sözlemezden öň 'Bu sözüm biriniň göwnüne degermi?' diýip oýlan. Sebäbi dil bilen ýetirilen ýara gylyç ýarasyndan hem beter bolar."
Kişiniň aýybyny görme: "Öz aýyplaryň bilen meşgul bolanyňda, başgalaryň kemçiligini görmäge wagtyň bolmaz. Kimdir biri saňa edepsizlik etse-de, sen oňa edep bilen jogap ber. Onuň edepsizligi özüne, seniň edebiň bolsa saňa hormat getirer."
Sabyrly bol: "Edep sabyrdan başlanýar. Gaharyň gelende dymmagy başar, şonda edebiň galkany seni gorar."
Ýigit şol günden başlap, özüni üýtgetmäge karar beripdir. Ol öňki kemsiden adamlaryndan ötünç sorap, ulyny sylaýan, kiçini bolsa söýýän ynsana öwrülipdir. Adamlar onuň bu üýtgeşmesine haýran galyp: "Bir wagtky edepsiz ýigit gör nähili asylly boldy!" diýip başlapdyrlar.
Ýigit wagtyň geçmegi bilen diňe bir edebi däl, eýsem uly bir hikmeti hem öwrenipdir. Bir gün ol Lukman Hekimiň ýanyna gelip:
— "Hekim aga, men indi hiç kime erbet söz aýdamok, hemmelere hormat goýýaryn. Ýöne käbir adamlar meniň bu ýumşaklygymdan peýdalanyp, maňa ýene-de edepsizlik edýärler. Şonda näme etmeli?" diýip sorapdyr.
Lukman Hekim ýylgyryp, ýere bir çyzyk çyzypdyr we şeýle diýipdir:
— "Edep — gowşaklyk däldir, ol güýçdür. Edepli adam asylly polat ýalydyr; ol egiler, ýöne döwülmez. Seniň edebiň — seniň sarsmaz galaňdyr. Edepsiz adam saňa daş atsa, sen oňa gül at. Daş atýan öz elini agyrdar, gül bolsa seniň eliňde-de, onuň düşen ýerinde-de hoşboý yz galdyrar."
Ýigit bu sözlerden soň, edebiň diňe bir daşarky häsiýet däl-de, eýsem içki bir rahatlykdygyna göz ýetiripdir. Ol indi başgalaryň edepsizligine gahar bilen däl-de, haýpy gelmek bilen seredipdir. Çünki ol edepsizligiň adamyň özüni nähili gedaý edýändigini, edebiň bolsa nähili baýlaşdyrýandygyny bilýärdi.
Şeýlelikde, şol bir wagtky edepsiz ýigit, il arasynda "Edebiň soltany" diýen at alyp, ömrüniň ahyryna çenli sylanýan we söýülýän bir ynsan bolup ýaşapdyr.