Özümiziňki
 Fantom [off]
 Şugün, 09:34
 Ýalňyzlyk diňe emosional ýagdaý däl, eýsem fiziologik stressordyr...

«Jenap prezident, men açlykdan ölmeýärin...»: Saweliý Kramarow Ronald Reýgana näme ýazypdy?

1981-nji ýylda RSFSR-iň at gazanan artisti, millionlaryň söýgülisi, «Şowly jenaplar» (Джентльмены удачи) filmindäki Hmyr we «Tutulmaýan ar alyjylar» (Неуловимые мстители) filmindäki Kosoý lakamly gahrymanlary janlandyran Saweliý Kramarow akylsyzlyk hasaplanjak bir ädim ätdi. Ol SSSR-i aç-açan «ýamanlyk imperiýasy» diýip atlandyran ABŞ-nyň prezidenti Ronald Reýgana şahsy hat ýazdy. Hatyň mazmuny sypaýy, emma örän tutanýerli äheňdedi: «Siziň beýik ýurduňyzda maňa öz hünärim boýunça işlemäge mümkinçilik tapmaga kömek ediň».

Sowet Soýuzynda şeýle hatyň geosyýasy bäsdeşiň adyna ugradylmagy, karýeraňy doly ýok etmek bilen deňdi. Emma gelip çykyşy we dini ynamy sebäpli SSSR-de eýýämden işsiz goýlan Kramarow üçin bu hat azatlyga çykmagyň ýeke-täk ýoludy.

70-nji ýyllaryň ahyrynda Kramarowda sowet komiginiň arzuw edip biljek ähli zady bardy: halkyň söýgüsü, tanalmaklyk we Gaýdaý ýaly meşhur režissýorlar bilen işleşmek. Emma ekran arkasyndaky durmuş başgaçady. Onuň çagalygynda kömek eden daýysy Ysraýyla göçüp gitdi. Sowet dolandyryşy (nomenklaturasy) üçin daşary ýurtda garyndaşyň bolmagy artistiň ynamdar dälidigini aňladýardy.

Mundan başga-da, ýewreý maşgalasyndan bolan Kramarow ortodoks ýahudy däp-dessurlaryny berjaý edip başlady. Ol şabbat (şenbe) güni işlemekden boýun gaçyrýardy, sinagoga gatnaýardy we goşer (dini taýdan rugsat berlen) iýmit talap edýärdi. Ateistik döwletde beýle dini ynam «betbagtlyk» ýa-da diwersiýa hökmünde görülýärdi. Netijede, oňa rol bermegi bes etdiler we halkyň söýgüli artisti «islenilmeýän şahsa» öwrüldi.

Artistiň dosty Aleksandr Lewenbukyň ýatlamalaryna görä, bu hat häkimiýetleri ony ýurtdan kowmaga mejbur etmek üçin guralan soňky synanyşykdy. Lewenbuk oňa: «Eger bu ýurtdan adaty ýol bilen gidip bolmasa, onda seni bu ýerden kowar ýaly bir iş etmeli» diýip maslahat beripdir.

Hat Ak öýe poçta arkaly däl-de, gizlinlikde «Amerikanyň sesi» radiostansiýasyna berildi. Kramarow ýaşlykda özi hem aktyor bolan Reýgana şeýle ýüzlendi: «Hormatly jenap prezident! Biziň ikimiz hem döredijiligi söýýäris we onsuz ýaşap bilmeýäris». Ol SSSR-däki meşhurlygyny taryplady, emma özüniň «hooligan we ogry» ýaly kino geçmişi sebäpli oňa kommunistleriň oňyn rollarynyň ynanylmaýandygyndan şikaýat etdi.

Bu hatyň täsiri dessine ýüze çykdy. «Amerikanyň sesi» haty efirde birnäçe gezek okady. KGB-niň (Döwlet howpsuzlyk komitetiniň) ýolbaşçylary şeýle gohly artisti ýurtda saklamagyň peýdasyzdygyna karar berdiler we 1981-nji ýylyň oktýabrynda Kramarowa ýurtdan gitmäge rugsat berdiler.

Gollidudda sowet komigine diňe emigrantlaryň ýa-da KGB işgärleriniň kiçijik rollary garaşýardy. ABŞ-da uly şöhrat we pul gazanmak oňa nesip etmedi. Onuň ol ýerdäki iň belli roly «2010: Kosmos odisseýasy» filmindäki sowet alymynyň keşbi boldy.

Aktyoryň ykbaly 1995-nji ýylda pajygaly tamamlandy. Ol sowet rejiminden däl-de, rak keselinden gaty gorkýardy. Çagalygyndan bäri sagdyn durmuş ýörelgesine eýerip, ýoga bilen meşgullanýan we açlyk saklaýan Kramarow 120 ýaşyna çenli ýaşamagy tama edýärdi. Emma kesel ony tapdy. Öýlenenden üç aý soň oňa içege ragy diýen diagnoz goýuldy we aktyor ýarym ýylyň içinde ýogaldy.

Saweliý Kramarow taryhda öz sowet şöhratyny ABŞ-da bagt tapmak üçin satan, emma ol ýerde hem öz ýerini tapyp bilmedik aktyor hökmünde galdy.



DÜŞÜNDIRIŞLER:

Şabbat (Şenbe güni): Ýahudy dininde mukaddes hasaplanýan we dynç alynýan gün. Bu günde ýahudylara islendik iş bilen meşgullanmak, hatda ot ýakmak ýa-da ulag sürmek hem gadagandyr. Kramarowyň şenbe güni düşüriliş meýdançasyna barmakdan boýun gaçyrmagy sowet iş tertibine düýbünden garşy gelýärdi.

Goşer iýmit (Кошерная пища): Ýahudy dini kadalaryna (Kaşrut) laýyklykda taýýarlanan we iýilmäge rugsat berlen önümler. Mysal üçin, doňuz eti iýmek gadagandyr. SSSR-de ýörite goşer önümlerini tapmak örän kyn bolupdyr.

Persona non grata: Latin dilinden terjime edilende «islenilmeýän şahs» diýmekdir. Diplomatik we syýasy dilde bir adamyň haýsydyr bir ýerde bolmagynyň kabul edilmeýändigini aňladýar.

Amerikanyň sesi (Voice of America): ABŞ-nyň döwlet radiostansiýasy. Sowet döwründe bu radiostansiýanyň efirleri SSSR tarapyndan ýörite päkiller arkaly bökdençlige uçradylýardy (dysyşa sezewar edilýärdi), sebäbi ol «anti-sowet propogandasynyň» merkezi hasaplanýardy.

Kramarowyň keseli (Içege ragy): Tibbi taýdan munuň sebäpleriniň biri hökmünde onuň hemişelik we aşa berk diýetalary (açlyk saklamalary) hem görkezilýär. Adam bedeni mätäç bolan witaminlerini we minerallaryny wagtynda alyp bilmese, immun ulgamy gowşap biler.

Mowzukda teswirler ýok! Siz ilkinji bolup teswir ýazyň!

Teswir ýazmak üçin Içeri giriň ýa-da Agza boluň →!