Özümiziňki
 Fantom [off]
 Şugün, 10:56
 Ýalňyzlyk diňe emosional ýagdaý däl, eýsem fiziologik stressordyr...

On gün mundan ozal Peter Madýar Wengriýada geçirilen taryhy saýlawlarda Wiktor Orbany ýeňlişinde söz berdi. Ine, ondan bäri onuň (heniz premýer-ministr wezipesine resmi taýdan girişmedik hem bolsa) aýtmaga we etmäge ýetişen işleri.
2026-njy ýylyň 22-nji apreli, sagat 19:44. Çeşme: Meduza.

12-nji aprelde Wengriýada bütin Ýewropanyň dykgat bilen yzarlan parlament saýlawlary geçirildi. Bu saýlawlarda jemi 20 ýyllap häkimiýetiň jylawyny elinde saklan, sarsmaz diýilýän sagçy populist Wiktor Orban özünden has ýaş we gujur-gaýratly Peter Madýardan asgyn geldi. Madýaryň Tisa (Hürmet we Erkinlik sözleriniň gysgaltmasyndan emele gelen, şol bir wagtda Wengriýanyň iň uly derýalarynyň biri bolan bu partiýanyň ady uly many göterýär) partiýasy parlamentde konstitusion köplügi, ýagny 199 orundan 141-sini eýeledi. Bu bolsa oňa ýurtda giň gerimli özgertmeleri amala aşyrmak üçin giň ýol açýar. Demokratiýany dikeltmek we Ýewropa Bileleşigi bilen dostlukly gatnaşyklary ýola goýmak şygary bilen uly ýeňiş gazanan Madýar heniz premýer-ministr kürsisine resmi taýdan geçmedi (bu dabara 9-njy maýda bolar), emma ol eýýäm içeri we daşary syýasatyň iň dürli meseleleri boýunça wadalary berip, öz garaýyşlaryny mälim etmäge ýetişdi. Ine, onuň ýeňşinden soňky ilkinji 10 gününiň dowamynda bitiren işleri:

Wengriýanyň Halkara jenaýat kazyýetinden çykmak prosesini duruzmaga söz berdi

Wiktor Orbanyň hökümeti 2025-nji ýylyň aprelinde Wengriýanyň HJK-dan (Halkara jenaýat kazyýeti - genosid, harby jenaýatlar we adamzada garşy jenaýatlar boýunça halkara derejesinde kazyýet işini ýöreýän, merkezi edarasy Niderlandlaryň Gaaga şäherinde ýerleşýän garaşsyz gurama) çykmak prosesine badalga beripdi. Bu ädim Izrailiň premýer-ministri Binýamin Netanýahunyň Budapeşte gelmeginiň öňüsyrasynda amala aşyrylypdy. Mundan ýarym ýyl öň HJK Netanýahuny Gaza sektorynda harby jenaýatlary amala aşyrmakda aýyplapdy. HJK-nyň Netanýahuny tussag etmek baradaky permanyna haýasyzlyk, sarymsyklyk we kabul edilmesiz diýip baha beren Orban ony ýerine ýetirmekden boýun gaçyrypdy. Peter Madýar bolsa özüniň ýeňşinden soň Wengriýanyň diňe bir HJK-da galmak bilen çäklenmän, eýsem Netanýahu ýene ýurda gelse, ony hökman tussag etjekdigini mälim etdi.

Ukraina üçin niýetlenen Ýewropa Bileleşiginiň 90 milliarlyk karzyny bökdemezlige söz berdi

Ýewropa Bileleşiginiň liderleri bu karzy 2025-nji ýylyň dekabrynda makullapdylar, ýöne 2026-njy ýylyň fewralynda resmi ses berlişigiň öň ýanynda Orban öz razylygyny dändi. Ol Ukrainanyň Družba (Russiýadan başlap Ýewropa çenli gidýän dünýädäki iň uzyn nebit geçirijileriň biri, ady rus dilinden terjime edilende Dostluk manysyny berýär) nebit geçirijisiniň günorta şahasyny ýapandygyny bahanalady. Bu şaha arkaly Wengriýa we Slowakiýa Russiýanyň nebitini alýardy. Orbanyň goýan wetosy (bir taraply gadagançylygy) Ukraina üçin örän wajyp bolan karz serişdeleriniň berilmegini bökdepdi. Madýar indi bu karzy bökdemezligini, emma Wengriýanyň öz pullarynyň bu maliýe kömeginde ulanylmazlygyny talap etjekdigini aýtdy.

Ukrainany Družba nebit geçirijisini açmaga çagyrdy we ol açyldy

Eger ukrain tarapyndan nebit geçiriji nebit akdyrmaga taýyn bolsa, wada berlişi ýaly, ony hezzet-hormat bilen açmak gerek diýip, Madýar 20-nji aprelde aýtdy. Eýýäm 21-nji aprelde Ukrainanyň prezidenti Wolodimir Zelenskiý Družba nebit geçirijisiniň abatlandygyny mälim etdi, 22-nji aprelde bolsa geçiriji boýunça nebit akdyrylyp başlandy. Družba ýanwar aýynyň ahyryndan bäri işlemeýärdi. Ukraina munuň sebäbini Russiýanyň drony tarapyndan urulmagy bilen düşündiripdi, ýöne näme üçindir Ýewropanyň barlagçylaryny desganyň ýanyna goýbermändi. Wengriýa we Slowakiýa bolsa Kiýewiň nebit geçirijisini syýasy sebäpler boýunça bökdeýändiginden güman edipdiler.

Russiýa bilen pragmatik hyzmatdaşlyga taýýardygyny tassyklady

Orban Ýewropada Wladimir Putiniň iň ýakyn hossary hökmünde tanalýardy. Madýar heniz saýlawlardan öň Wengriýanyň Gündogar bilen Günbataryň arasynda Günbatary (ýagny Ýewropa Bileleşigini) saýlamalydygyny, ýöne Russiýa bolan çemeleşmäniň pragmatik (anyk peýda we netijä esaslanan, durmuşyň hakykatyna laýyk gelýän) bolmalydygyny aýdypdy. Madýar saýlawlardan soň Russiýa bilen geljekki gatnaşyklar barada gürleýän wagty hem bu sözi ulandy. Kremlyň özi hem Wengriýa bilen gatnaşyklar barada teswir berende edil şol bir termini ulandy. Şunuň bilen birlikde, Moskwanyň ony gutlamakdan ýüz öwren Madýaryň ýeňşi baribir Kremlyň ýeňlişi hökmünde kabul edilýär.

Premýer-ministr üçin iki möhletlik çäklendirmäni girizmegi wada berdi

Madýaryň sözlerine görä, onuň hökümeti Wengriýanyň konstitusiýasyna üýtgetme girizer we bu täze düzgün bir adama premýer-ministr kürsisinde iki möhletden artyk oturmaga rugsat bermez. Madýaryň wada bermegine görä, bu çäklendirme Orbana hem degişli bolar. Şeýlelik bilen, ol indi hiç wagt Wengriýanyň premýer-ministri bolup bilmez, sebäbi eýýäm bäş gezek bu wezipä saýlandy. Emma Orban ýurtda meşhurlygy boýunça ikinji orunda durýan Fides (Wenger raýat birleşigi diýen manyny berýän syýasy partiýa) partiýasynyň lideri bolup galýar, şonuň üçin hem häkimiýete täsir etmek üçin onuň hökman premýer-ministr kürsisinde oturmagy zerur däl.

Orbanyň goýan adamlarynyň, şol sanda prezidentiň wezipesinden gitmegini talap etdi

Orbanyň elinde galan syýasy täsir rygallarynyň biri hem, Fides partiýasynyň uzak ýyllaryň dowamynda ýurduň kazyýet we gözegçilik edaralarynyň möhüm nokatlaryna bellän adamlarydyr. Olaryň hataryna baş prokuror, ýokary we konstitusion kazyýetleriň başlyklary, hasap palatasynyň ýolbaşçysy we hatda prezident hem degişlidir. Madýar Orbanyň oýnatgylaryna 31-nji maýa çenli öz wezipelerinden gitmegi teklip etdi we eger olar gitmese, Tisa partiýasynyň parlamentdäki konstitusion köplüginden peýdalanyp, olary aýyrjakdygy bilen haýbat atdy. Ol aýratyn-da prezident Tamaş Şuýogyň üstünden gatyrak geçip, onuň wenger milletiniň agzybirligini temsil etmäge mynasyp däldigini we täze hökümet düzülen badyna istepaga (wezipesinden çekilmäge) gitmelidigini aýtdy.

Orbanyň özüne tabyn eden metbugatyny özgertmäge söz berdi

Orbanyň özüne döreden ýene bir täsir guraly - bu eýýäm iş ýüzünde häkimiýetiň dili bolup hyzmat edýän jemgyýetçilik habar beriş serişdeleridir. Saýlawlarda ýeňiş gazanandan soň Madýar Kossuth (Wengriýanyň iň meşhur döwlet radiosy, ady taryhy şahs bolan Lajoş Koşutyň hatyrasyna dakylan) döwlet radiosyna we M1 telekanalyna interwýu berdi. Gürrüňdeşligiň dowamynda ol alyp baryjylar bilen çaknyşdy we olaryň Orbanyň bähbitlerine hyzmat edendiklerini, özüni bolsa soňky bir ýarym ýylyň dowamynda bir gezek hem göni ýaýlyma çagyrmandyklaryny ýüzlerine basdy. Madýar döwlet metbugatynyň habar beriş işini wagtlaýynça duruzjakdygyny we täze Metbugat kanunyny kabul etjekdigini aýtdy. Bu özgerdiş Ýewropa Bileleşiginiň Wengriýa üçin doňduran serişdelerini täzeden almagyň esasy şertleriniň biri bolup durýar.

Ýewropanyň maliýe kömeginiň doňuny açmak barada gepleşiklere başlady

Heniz premýer-ministr wezipesine resmi taýdan girişmedik Madýar eýýäm Ýewropa komissiýasynyň ýolbaşçysy Ursula fon der Lýaýen bilen gürleşdi. Orbanyň Brýussel bilen bolan gapma-garşylyklary sebäpli Wengriýa soňky ýyllarda ÝEB-den gelmeli 17 milliard ýewro töweregi kömek puluny alyp bilmedi, şonuň 10 milliardy pandemiýadan soňky dikeldiş işleri üçindi. Bu 10 milliardyň tölenmegi awgust aýynyň ahyryna çenli geçirilmeli reformalara berk baglydyr. ÝEB serişdeleriniň doňuny açmak Madýaryň saýlawaldy wadalarynyň iň esasy şertidi, şonuň üçin hem ol özgertmeleri gyssagly amala aşyrmagy meýilleşdirýär.

Slowakiýanyň lideri we Orbanyň ýarany Robert Fiso bilen jaňlaşdy

2025-nji ýylda Slowakiýanyň parlamenti Beneşiň dekretlerine (Ikinji jahan urşundan soň Slowakiýadaky wengerleriň we nemesleriň emlägini we raýat hukuklaryny elinden alan taryhy kanunlar ýygyndysy) garşy çykanlara jenaýat jogapkärçiligini girizipdi. Orban Fiso bilen gatnaşyklaryny bozmazlyk üçin muňa örän ýumşak jogap beripdi. Madýar bolsa bu pursatdan peýdalanyp, Orbany daşary ýurtdaky wengerleriň hukuklaryny gorap bilmezlikde tankyt etdi. Saýlawdan soň Fiso bilen jaňlaşan Madýar Slowakiýadan bu jezalandyrmalary ýatyrmagy talap etdi. Slowakiýanyň premýer-ministri Fiso bolsa heniz muňa taýynlygyny bildirmedi.

Saglygy saklaýyş ministrligini yzyna getirmäge söz berdi

Madýar eýýäm geljekki hökümetiniň käbir ministrleriniň adyny aýtdy we ministrlikleriň sanyny 12-den 16-a çenli köpeltjekdigini mälim etdi. Hususan-da, Wengriýanyň hökümetinde 2010-njy ýyldan bäri ýok bolan aýry-aýry Bilim we Saglygy saklaýyş ministrlikleri täzeden dörediler. Häzirki wagtda bu pudaklara Içeri işler ministrliginiň düzümindäki döwlet sekretarlary gözegçilik edýär.

Madýaryň garaýyşlary barada

Peter Madýar kim we ondan nämä garaşmaly? Ol populistmi? Wengriýa indi Russiýanyň ýarany dälmi? Budapeşt Ukrainany goldarmy?
Wengriýanyň soňky 16 ýylda ilkinji gezek täze premýer-ministri bolar. Ýöne aslyna seredeniňde, Madýar Orbandan kän bir tapawutlanmaýar. Diýmek, Wengriýanyň täze daşary syýasaty nähili bolar? Bu barada Maksim Samorukow (Carnegie Politika - halkara syýasaty we strategik barlaglar bilen meşgullanýan analitik merkezi) pikir ýöredýär.

***

**Peter Madýar kim we ondan nämä garaşmaly? Ol populistmi? Wengriýa indi Russiýanyň ýarany dälmi? Budapeşt Ukrainany goldarmy?**
2026-njy ýylyň 13-nji apreli, sagat 18:20. Çeşme: Meduza.

12-nji aprelde Wengriýada taryhy parlament saýlawlary geçirildi. Saýlawlaryň netijesinde ýurdy 16 ýyllap dolandyran Wiktor Orban we onuň "Fides" partiýasy agyr ýeňlişe sezzet edildi. Oppozision "Tisa" partiýasy ýeňiş gazanyp, parlamentde konstitusion köplügi eýeledi. Partiýanyň lideri Peter Madýar ýurduň täze premýer-ministri bolar. Ine, täze ýolbaşçy we onuň döwründe Wengriýanyň Russiýa hem-de Ukraina bilen gatnaşyklarynyň nähili üýtgäp biljekdigi barada maglumatlar:

### **Peter Madýar kim?**
45 ýaşly Madýar syýasata gaty ýakyn bolan maşgalada dünýä indi. Onuň ejesi Monika Eröş ýokary kazyýetiň baş sekretary bolup işledi, daýysy Ferens Madl bolsa 2000-2005-nji ýyllarda Wengriýanyň prezidenti wezipesini eýeledi. Madýar hukukçy bilimine eýe bolup, syýasy karýerasyna Wiktor Orbanyň "Fides" partiýasynda başlady.

Geň galaýmaly tarapy, Madýar heniz dokuz ýaşyndaka, kommunizme garşy çykyşlary bilen gahryman derejesine göterilen ýaş ýurist Orbanyň suratyny öz otagynyň diwaryndan asypdyr. Ýöne aradan ýyllar geçip, şol dokuz ýaşly oglanjyk Orbanyň tagtyny agdarjak esasy güýje öwrüldi.

Madýar uzak ýyllaryň dowamynda Daşary işler ministrliginde we Wengriýanyň Ýewropa Bileleşigindäki (ÝEB) wekilhanasynda işledi. Onuň öňki aýaly Ýudit Warga Orbanyň hökümetinde Adalat ministri bolup işläp, has uly syýasy üstünlikler gazandy. Bu jübüt 17 ýyl bile ýaşap, üç çagany terbiýeläp ýetişdirdi, emma 2023-nji ýylda aýrylyşdy.

### **Ol Wiktor Orbany nähili ýeňmegi başardy?**
Madýaryň ýeňşiniň syry – ulgamyň içinden gelmeginde we onuň ähli ejiz taraplaryny bilmegindedir. 2023-nji ýylyň ýanwarynda ol öz aýaly bilen bolan gürrüňdeşligi gizlin ýazgy edýär. Şol ýazgyda Warga Orbanyň administrasiýasynyň ýolbaşçysy Antal Roganyň kömekçileriniň prokuraturadan öz başlyklarynyň adyny uly korrupsiýa işinden aýyrmagy haýyş edendikleri barada gürrüň berýär. Madýar bu ýazgyny 2024-nji ýylyň martynda köpçülige aýan etdi we bu "partlama" meňzeş täsir galdyrdy.

Şondan soň ol "Fides" bilen gatnaşygyny kesip, kiçijik "Tisa" partiýasyny öz eline aldy. Döwlet metbugaty oňa ýol bermese-de, ol sosial ulgamlar we halkyň arasyna baryp, oba ýerleriniň ýaşaýjylary bilen ýüzbe-ýüz duşuşmak arkaly uly meşhurlyk gazandy.

### **Budapeştiň Kiýew we Moskwa bilen gatnaşyklary nähili üýtgär?**
Madýar – sagçy merkezçi syýasatçydyr. Ol ÝEB we ABŞ bilen ýakynlaşmagyň tarapdary. Onuň esasy wadalarynyň biri – goranyş çykdajylaryny jemi içeri önümiň (JIÖ) 5%-ine çenli ýokarlandyrmakdyr (bu NATO-nyň talabyndan hem ýokarydyr).

**Ukraina barada:**
Täze ýolbaşçy Orbanyň käbir garaýyşlaryny saklap galýar. Ol Ukraina ýarag bermekden ýüz öwürýär we bu ýurduň ÝEB-ne çalt goşulmagyny goldamaýar. Onuň pikiriçe, Ukraina entek agzalyk şertlerine doly laýyk gelenok. Muňa garamazdan, Ýewropa liderleri Madýar bilen gatnaşyklaryň Orbana görä has durnukly we gepleşiklere açyk boljakdygyna ynanýarlar.

**Russiýa barada:**
Madýar Russiýa bilen gatnaşyklaryň "pragmatik" bolmalydygyny aýdýar. Emma ol Wengriýanyň Kremle bolan energetika (gaz we nebit) garaşlylygyndan gutulmalydygyny we ýurduň Günbatar ugruny bir gezeklik we gutarnykly berkitmelidigini nygtaýar. Onuň programmasynda: "Gündogar bilen Günbataryň arasynda galgap ýörmegi bes edeliň we gutarnykly Günbatara goşulalyň!" diýen çagyryş bar.

### **Madýar hem Orban ýaly populistmi?**
Syýasy usullary taýdan Madýary "demokratik populist" diýip atlandyrýarlar. Orbanyň "awtoritar populizmine" garanyňda, Madýar demokratiýany dikeltmegi wada berýär. Emma uly bir howp bar: parlamentde konstitusion köplüge eýe bolan Madýaryň elinde hem Orban bilen deň derejede çäksiz häkimiýet bolar. Ony saklap biljek demokratik institutlaryň köpüsi eýýäm Orban tarapyndan dargadylypdy. Indi Madýaryň bu çäksiz güýji nähili ulanjakdygy diňe onuň özüne baglydyr.

Onuň käbir oppozisioner bäsdeşleri Madýaryň özüni bilýän, tekepbir we gaty gazaplydygyny aýtsalar-da, "Orbany taryhyň sahypalaryna gömmek üçin hut şeýle häsiýetli adam gerek" diýip hasaplaýarlar.


***


**Wengriýanyň täze premýer-ministri Peter Madýar we onuň daşary syýasaty: Orbandan tapawudy barmy?**
14-nji aprel, 2026. Çeşme: Meduza / Carnegie Politika.

Wiktor Orban uzak ýyllaryň dowamynda Wladimir Putiniň Ýewropadaky esasy ýarany hasaplanýardy. Ýewropa Bileleşiginiň Ukraina berýän maliýe kömeklerini yzygiderli bökdeýän hem şoldy. Orban häkimiýetde şeýle bir uzak oturdy welin, köpler Wengriýanyň başgaça bir daşary syýasatynyň bolup biljekdigini unudypdyrlar. Peter Madýaryň (ol hem sagçy syýasatçy) döwründe ýurduň Russiýa, Ukraina we Ýewropa bilen gatnaşyklary nähili bolar? Bu barada Berlin Karnegi merkeziniň ylmy işgäri Maksim Samorukow pikir ýöredýär.

### **Orban näme üçin ýeňildi?**
Wengriýanyň Russiýa bolan energetika garaşlylygy Orbanyň döwründen has öň emele gelipdi. Hatda Sowet Soýuzynyň döwründe-de, 1956-njy ýylyň wakalaryndan soň Moskwany gaharlandyrmazlyga çalyşan Wengriýa beýleki sosialistik ýurtlardan özüniň sowet gazyna we nebitine bolan aýratyn garaşlylygy bilen tapawutlanýardy. 1990-njy ýyllardaky diwersifikasiýa (çeşmeleri köpeltmek) synanyşyklary hem diňe bölekleýin netije berdi.

Orbanyň "Fides" partiýasy saýlawlarda wenger jemgyýetiniň Moskwa bilen hyzmatdaşlyga gahary gelendigi üçin ýeňilmedi. Wengerler Russiýa aýratyn bir söýgi beslemeseler-de, beýleki ýurtlara-da gaty bir ynananoklar. Ýeňlişiň esasy sebäbi – ykdysady ösüşiň durmagy we korrupsiýa (parahorlyk) aýyplamalarynyň halkyň sabyr käsesini doldurmagydyr. Orban soňky ýyllarda içeri meselelerden has geçip, özüni Tramp, Putin we Si Szinpin bilen dünýä derejesindäki "sagçy öwrülişigiň" öňbaşçysy hökmünde görüp başlady. Bu bolsa halkyň ondan sowamagyna getirdi.

"Tisa" partiýasy hut şu boşlukdan peýdalandy. Ol "Ýewropanyň liberal gymmatlyklary" diýip däl-de, "ykdysady krizis wagtynda birleri horluk çekýärkä, beýlekileriň döwlet tenderlerinden baýamagyny bes edeliň" diýen şygarlar bilen halky özüne çekdi.

### **"Tisa" we "Fides": Aslynda meňzeşmi?**
"Tisa" partiýasy ideologiýa taýdan däl-de, nesil taýdan "Fides-e" garşydyr. Peter Madýar we onuň töweregindäki adamlar hut şol döwlet dolandyryş ulgamynyň (elitasynyň) içinden ösüp çykanlardyr. Mysal üçin:
* **Peter Madýar:** Ýokary kazyýetiň baş sekretarynyň ogly, öňki prezidentiň garyndaşy.
* **Anita Orban (Daşary işler ministri bolmagyna garaşylýar):** Orbanyň hökümetinde energetika boýunça ýörite wekil bolup işläpdi.
* **Romulus Rusin-Sendi (Goranyş ministri bolmagyna garaşylýar):** Orbanyň ikinji möhletinde Baş ştabyň başlygydy.

"Tisa" partiýasynyň ýeňşi "Fides-iň" diňe iň ýokary gatlagyna howp salýar, ýöne bütin döwlet apparatyna we uly biznesine däl. Şol sebäpli hem olara goldaw uly boldy.

### **Daşary syýasatda näme üýtgär?**
Madýaryň ýeňşi Brýusseli begendirse-de, real syýasatda düýpli öwrülişiklere garaşmak kyn:

**1. Russiýa we Energiýa:**
Wengriýanyň Russiýa bolan ykdysady baglanyşygy diňe Orbanyň maşgalasyna degişli däl. "Pakş" AES-iniň gurluşygy üçin alnan milliardlarça dollarlyk karzlar, "Turezkiý potok" arkaly gelýän gaz we "Družba" nebit geçirijisi Wengriýanyň ykdysadyýetiniň sütünleridir. Brýusseliň hatyrasyna bulary bir günde kesip taşlamaga hiç bir wenger lideri razylaşmaz. Madýar hem bu baglylygy diňe 2030-njy ýyllaryň ortasyna çenli azaltmagy wada berýär.

**2. Ukraina meseleleri:**
Brýussel Madýardan Ukraina tarap ädimlere garaşýar, emma Madýar hem Zakarpatýedaky wenger azlyklarynyň hukuklaryny talap edýär we Ukrainanyň ÝEB-ne girmegini diňe referendum arkaly çözmegi teklip edýär. Şeýle-de, "Tisa" wekilleri Ýewroparlamentde Ukraina beriljek 90 milliarlyk karza garşy ses berdiler.

### **Netije: Täze Orbanmy?**
Orbanyň wezipeden gitmegi bilen Kremle käbir kynçylyklar döreýändigi şübhesiz. Indi sanksiýalardan sypmak we bökdemek has kyn bolar. Ýöne bu Wengriýanyň bir günde Ukrainanyň iň uly tarapdaryna öwrüljekdigini aňlatmaýar.

Merkezi we Gündogar Ýewropada (Polşadan Bolgariýa çenli) Ukraina bolan garaýyş üýtgeýär. Bu ýurtlar Ukrainany özleriniň ykdysady bäsdeşi (oba hojalygy, arzan iş güýji we Ýewropa subsidiýalary ugrunda) hökmünde görüp başladylar. Orban ýeke-täk "garşy çykýan" adam hökmünde bütin tankydy öz üstüne alýardy. Indi ol gidende, beýleki döwletler (Slowakiýa, Çehiýa, Polşa) öz bähbitlerini goramak üçin meýdana çykmaly bolarlar.

Sözüň gysgasy, Wengriýanyň ýolbaşçysynyň has ýaş we "günbatara ýykyň" biri bilen çalşylmagy, dünýä syýasatynyň real şertlerini üýtgetmäge ýeterlik däl.


---
**Gysgaça sözlük we düşündiriş:**
* **Tisa:** Wengriýanyň iň uly derýalarynyň biri. Şol bir wagtda partiýanyň ady "Tisztesség és Szabadság" (Hürmet we Erkinlik) sözleriniň baş harplaryndan ybarat.
* **Konstitusion köplük:** Parlamentdäki sesleriň üçden iki böleginden gowragy. Bu bolsa konstitusiýany islendik wagt üýtgetmäge hukuk berýär.
* **Pragmatik gatnaşyk:** Duýgulary ýa-da ideologiýany däl-de, anyk peýdany we amaly bähbitleri öňe sürýän syýasat.

---
**Esasy terminler:**
* **Carnegie Politika:** Strategik we halkara seljermeler boýunça dünýäde iň abraýly merkezleriň biri.
* **Subsidiýa:** Ýewropa Bileleşiginiň agza ýurtlara ykdysadyýetini ösdürmek üçin berýän kömek pullary.
* **Zakarpatýe:** Ukrainanyň günbatarynda wenger azlyklarynyň ýaşaýan sebiti.

Mowzukda teswirler ýok! Siz ilkinji bolup teswir ýazyň!

Teswir ýazmak üçin Içeri giriň ýa-da Agza boluň →!