Täzeje
 Gerceknazar [off]
 Şugün, 18:07

Durmuş romany.

Bu hupbatly durmuş romanyny beýan edip näçe ýazsañ ýazybermeli. Durmuş – durşuna baýlyk, ol baýlygy gazanmaga synanyşmaly. Durmuş — durşuna roman. Onuň sahypalary syrly sowallar, agyryly hakykatlar, gyzykly başdan geçirmeler, ýakymly ýatlamalar bilen ýazylýar. Söz sungatyna bolan söýgi ynsanyň kalbyna köplenç iň dury pursatlarda — tebigat bilen ýeke galyp, ýyldyzlaryň astynda sözleşen wagtlaryňda döräýän ekeni. Menem Watan goragyndakam juda köp arzuwlar ederdim. Arzuwlarymyň biri hem heniz ýazylmadyk iň uly romany ýazmakdy. Özem ol romanda  hyýaly dälde hakyky öz durmuşymda bolan we bolýan wakalary beýan edip dünýäniň iň uly eserini – "Durmuş romanyny" ýazmak isleýärdim. Gullykdan dolanyp gelenimden soň, "Güneş" žurnalynyň köne sanyndan şeýle gyzykly maglumaty okadym. Ýagny iň uly romany King Ba Kin atly bir ýazyjy ýazypdyr. Şol sahypada şol romanyň ady, bölümi, sahypasy, hatda näçe sany sözleriň bardygy hem  ýetirilipdi. Hasaplap görsem her günde ýigrimi sahypa ýazsam, şol iň uly romandan hem has ulyrak bir romany ýigrimi ýyldan soň ýazyp gutarjak ekenim. King Ba Kin ol romanyny kyrk ýyldan soň ýazyp gutarypdyr. Her gün gije-gündiz diýmän, durmuş aladalarynyň daşyndan 20 sahypa kagyzy doldurmak — örän agyr we uly pida. Bu meýilnama diňe bir galam tutmak däl, ol ýigrimi ýyllap her gün öz ruhuňy döredijilige baglamak, ömrüňden birnäçe bölekleri kagyza siňdirmekdir. King Ba Kin öz ömrüniň kyrk ýylyny beren bolsa, men has çalt, has joşgunly akym bilen şol sepgide ýigrimi ýylda ýetmek isleýärdim. Durmuşyň hakyky wakalaryndan ybarat boljakdygy üçin, bu eser diňe bir sahypa sany boýunça däl, eýsem içindäki ynsan syrlary we ýürek urgulary boýunça hem dünýäniň iň uly we iň täsirli romanyna öwrülmäge ukyply boljakdy.
Soňra öz ýazan romanyma guwanç bilen "Durmuş romany" diýip atlandyrasym gelýär. Sebäbi, meniň pikirimçe, durmuşdan has uly, has täsirli, has kyn we owadan hiç bir sýužet ýok. Bir owadan setir ýazyp, durmuşyň owazyna yrylyp gitmek aňsat. Ýöne tutuş bir ykbaly, tutuş bir dünýäni kagyz ýüzünde direltmek üçin ömrüňi bermeli. Roman — bu gije-gündiz içki dünýäňde gahrymanlaryň bilen gürleşmek, olaryň hasratyna aglap, şatlygyny paýlaşmak. Käwagt ynsan durmuşyň kynçylyklaryndan, maddy ýetişmezliklerinden ýadaýar we "Şunça kelle agyrdyp, saçyňy agardyp roman ýazmaga degermi?" diýip, öz-özünden soraýar. Ýöne hakyky ýazyjynyň, hakyky şahyryň ýüregindäki mukaddes yşk ony hiç wagt dilsiz galdyrmaýar. Bu ýerde ýazyjy maddy gazanjyň, şan-şöhretiň serhedinden geçip, özüni tutuşlygyna Watanyna pida edýär. Ol iň soňunda hakyky baýlygyň maddy gazançlarda däl-de, durmuşyň özüdigine akyl ýetirýär. Durmuşyň berýän her bir kynçylygy, saçlary agardýan her bir derdi, aslynda, ýazyjy üçin iň uly hazynadyr, gymmatly hakykatdyr. Kitaplar okalman galasa-da, taryhy ýazmaga wagt gysga bolsa-da, şol baýlygy gazanmaga, ýagny ýazmaga, döretmäge synanyşmagyň özi iň uly ýeňişdir. Sebäbi ýazylmadyk roman — ýaşalman galan ömürdir.
Galam tutýan ynsanyň ruhy diňe bir döretmek islegi bilen däl, eýsem her gün kämilleşmek, okamak hakykaty bilen hem gurşalýar. Ýazyjy diňe öz duýgulary bilen uzaga gidip bilmez, ol akyl we ylym çeşmelerinden suw içmeli.
Sagat — iň rehimsiz gural. Durmuşyň iň gowy pursatlary, iň çuňňur pikirler entek kagyza geçip ýetişmänkä, ýyllar edil ýel ýaly şuwlap gidip barýar. Ýöne "Oglan howlugar, tudana wagtynda bişer" diýen inçe setir ynsanyň entek durmuşy, özüni, sungatyny doly tanap, bişişip ýetişmänkä, wagtyň ony gyssaýandygyny aňladýar. Ýürekde müň bir roman bar, kagyzda bolsa hiç zat ýok.
Häzirki döwürde hemmeler özüni görkezmegiň, adyny tanatmagyň yzynda ylgap ýörkä, ýazyjy dilsiz-peýwaýsyz bir ygtybarlyga ýüzlenýär. "Men ýazdym, men döretdim" diýen gopbamlyk hakyky sungaty öldürýär. Ýazyjy eserleri halandykça has-da kiçi göwünli bolmagy, asyllylygy saýlap alýar. Sebäbi ol özüne berlen zehiniň diňe bir synagdygyny, asyl güýjüň bolsa öz topragyndadygyny bilýär. Onuň üçin iň uly gazanç — janyndan eziz görýän Watanynyň abraýydyr, beýikligidir. Watan beýgelse, onuň saçynyň agargany hem, gijeler boýy kelle agyrdany hem uly mukaddeslige öwrülýär. Ýazyjynyň saçynyň agarmagy durmuşyň öňünde utulmagy däl, eýsem galamynyň we ruhunyň ebedilik ýeňşidir. Özüni tanatman, Watanyny we eserlerini beýgeltmek islän ýürek, durmuşyň hupbatyny iň beýik baýlyga öwrüp bilýär. Galam durnukly, ýürek bolsa hemişe ylhamly bolýar. Gündelik işleriň daşyndan dörejek ýekeje taryhy roman hem, müňlerçe okalman ýatçak kitaplardan has gymmatlydyr. Eger maksat gursagyňda urýan mukaddes Watanyň adyny dünýä doldurmak, halkyň ruhuny beýgeltmek, geljek nesillere öçmejek miras galdyrmak bolsa — onda bütin ömrüňi pida etmäge, gije-gündiz ýazmaga, bütin saçlaryňy ak garlara döndürmäge deger! Roman — bu diňe bir kitap däl, ol milletiň ruhy taryhydyr, medeniýetiniň mizemez galkanydyr.


Goşgy ýazýan kän ýöne, roman ýazýan azalýar .
Şunça kelle agyrdyp roman ýazyp bolarmy?!
Hiç gazanjyň bolmasa, begenjiňem az bolýar,
Gara saçyň agardyp roman ýazyp bolarmy?!

Ýene oglan howlugýar tudanasy bişmedik,
Ýyllar ýel deý geçip dur, ýazybam ýetişmedik,
"Öý, maşgala, eklenç..." diýip uzakly gün işledik,
Şol işleriň daşyndan roman ýazyp bolarmy?!

Özüm tanalman geçeýin, tanalsa eserlerim,
Tekepbirlikden gaçaýyn, halansa eserlerim,
Jan Watanym belent bolsa menem hiç peselmerin,
Watany beýgeltmek üçin roman ýazyp bolarmy?!

Gerçeknazar AMANNAZAROW.

Mowzukda teswirler ýok! Siz ilkinji bolup teswir ýazyň!

Teswir ýazmak üçin Içeri giriň ýa-da Agza boluň →!